{"id":2512,"date":"2022-05-06T20:37:21","date_gmt":"2022-05-06T18:37:21","guid":{"rendered":"https:\/\/projekt.ppppslesin.pl\/index.php\/2022\/05\/06\/zaburzenia-tikowe-w-edukacji\/"},"modified":"2022-05-06T20:37:21","modified_gmt":"2022-05-06T18:37:21","slug":"zaburzenia-tikowe-w-edukacji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/projekt.ppppslesin.pl\/?p=2512","title":{"rendered":"ZABURZENIA TIKOWE W EDUKACJI"},"content":{"rendered":"

\"siec\"<\/p>\n

 <\/p>\n

ZABURZENIA TIKOWE W EDUKACJI<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Zaburzenia tikowe cz\u0119sto s\u0105 postrzegane jako niew\u0142a\u015bciwe i niepo\u017c\u0105dane zachowania dziecka\/ucznia b\u0105d\u017a do\u015bwiadczane przez niego problemy natury emocjonalnej, psychiatrycznej czy behawioralnej. Konsekwencj\u0105 takiego spojrzenia jest karanie dziecka\/ucznia za niezale\u017cne od niego objawy zaburzenia, co z pewno\u015bci\u0105 nie wp\u0142ywa korzystnie na jego jako\u015b\u0107 \u017cycia, stosunek do w\u0142asnej osoby czy kontakty spo\u0142eczne. Zamiast wyci\u0105ga\u0107 daleko id\u0105ce konsekwencje warto uwa\u017cniej przyjrze\u0107 si\u0119 dziecku\/uczniowi i zastanowi\u0107 si\u0119 nad przyczyn\u0105 obserwowanego zachowania.<\/p>\n

 <\/p>\n

<\/p>\n

Wiemy dzi\u015b, \u017ce zaburzenia tikowe to grupa schorze\u0144 neurobehawioralnych charakteryzuj\u0105cych si\u0119 mimowolnymi, nag\u0142ymi, szybkimi, kr\u00f3tkotrwa\u0142ymi, powtarzaj\u0105cymi si\u0119 ruchami b\u0105d\u017a s\u0142owami, rozpoczynaj\u0105ca si\u0119 w dzieci\u0144stwie, o nieznanej do ko\u0144ca etiologii (wskazuje si\u0119 brak r\u00f3wnowagi chemicznej w m\u00f3zgu). Tiki ulegaj\u0105 ci\u0105g\u0142ym zmianom, a ich nasilenie zmienia si\u0119 tak\u017ce w zale\u017cno\u015bci od dzia\u0142aj\u0105cych czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych (np. stres, zm\u0119czenie, g\u0142\u00f3d, brak wsparcia). Najwi\u0119ksze nasilenie choroby przypada na ok. 10r.\u017c.,
a do 18 r.\u017c. wi\u0119kszo\u015b\u0107 tik\u00f3w ma ust\u0105pi\u0107 b\u0105d\u017a znacznie si\u0119 zmniejszy\u0107. Najci\u0119\u017cszym przypadkiem zaburze\u0144 tikowych jest zesp\u00f3\u0142 da la Tourette\u2019a, charakteryzuj\u0105cy si\u0119 wyst\u0119powaniem licznych tik\u00f3w ruchowych oraz jednego lub wi\u0119cej tik\u00f3w wokalnych, przebiegaj\u0105cym z okresami remisji i zaostrze\u0144 objaw\u00f3w.<\/p>\n

Dzieci\/uczniowie z tikam mog\u0105 odczuwa\u0107 przymus\/potrzeb\u0119 wykonania tiku b\u0105d\u017a do\u015bwiadcza\u0107 pewnych okre\u015blonych wra\u017ce\u0144 czuciowych bezpo\u015brednio przed wykonaniem tiku. Po wykonaniu tiku odczuwaj\u0105 chwilowy spadek napi\u0119cia. Dzieci\/uczniowie opanowuj\u0105 technik\u0119 t\u0142umienia objaw\u00f3w<\/em>, jednak kosztuje ich to wiele wysi\u0142ku i uwagi, po czym i tak b\u0119d\u0105 musieli si\u0119 wytkia\u0107<\/em>, a tiki b\u0119d\u0105 wtedy bardziej nasilone, bardziej bolesne.<\/p>\n

Nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce zaburzeniom tikowym mog\u0105 towarzyszy\u0107 zaburzenia wsp\u00f3\u0142istniej\u0105ce (czasami bardziej k\u0142opotliwe ni\u017c samo zaburzenie tikowe): zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, ADHD, specyficzne trudno\u015bci szkolne, zaburzenia nastroju, zaburzenia l\u0119kowe, trudno\u015bci z kontrol\u0105 z\u0142o\u015bci. Umiarkowane nasilenie tik\u00f3w mo\u017ce by\u0107 wskazaniem do zastosowania farmakoterapii \u2013 wtedy mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 u dziecka\/ucznia tzw. skutki uboczne, np. bezsenno\u015b\u0107, m\u0119czliwo\u015b\u0107, zaburzenia nastroju, b\u00f3le g\u0142owy.<\/p>\n

Jak wida\u0107 powy\u017cej dziecko\/ucze\u0144 z zaburzeniem tikowym mierzy si\u0119 z wieloma trudno\u015bciami we wszystkich obszarach swojego funkcjonowania: biologicznym, emocjonalnym, poznawczym, spo\u0142ecznym i prospo\u0142ecznym. Dlatego wa\u017cne jest okazywanie przez nauczycieli i pracownik\u00f3w plac\u00f3wki edukacyjnej, do kt\u00f3rej dziecko\/ucze\u0144 ucz\u0119szcza, bezwarunkowej akceptacji i wsparcia oraz podejmowanie szeregu dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 wychodzi\u0107 tikom naprzeciw:<\/p>\n

    \n
  1. Nigdy nie pro\u015b dziecka\/ucznia z tikami, aby je powstrzyma\u0142.<\/li>\n
  2. Staraj si\u0119 nie zwraca\u0107 uwagi na objawy zaburzenia, ignoruj je i nie komentuj ich.<\/li>\n
  3. Staraj si\u0119 zapewni\u0107 dziecku\/uczniowi komfort sensoryczny (w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci ogranicz do minimum bod\u017ace rozpraszaj\u0105ce uwag\u0119).<\/li>\n
  4. Zapewnij dziecku\/uczniowi bezpieczne miejsce w szkole\/przedszkolu do odpoczynku, wytikania <\/em>si\u0119.<\/li>\n
  5. Gdy jest taka potrzeba, r\u00f3b dziecku\/uczniowi przerwy poza klas\u0105, aby umo\u017cliwi\u0107 uwolnienie tik\u00f3w w prywatnych, mniej kr\u0119puj\u0105cych warunkach (np. wyj\u015bcie do toalety, za\u0142atwienie jakiej\u015b wa\u017cnej sprawy poza klas\u0105 itp.).<\/li>\n
  6. Posad\u017a dziecko\/ucznia w takim miejscu, aby nie czu\u0142 si\u0119 skr\u0119powany, a jego tiki b\u0119d\u0105 mniej zauwa\u017calne (nie w \u015brodkowej cz\u0119\u015bci klasy).<\/li>\n
  7. Wydawaj dziecku\/uczniowi jedno polecenie na raz. Kieruj do dziecka\/ucznia proste, zwi\u0119z\u0142e i precyzyjne polecenia i instrukcje, sprawdzaj ich stopie\u0144 zrozumienia i zapami\u0119tania przez dziecko\/ucznia. Zawsze wskazuj konkretnie, czego od niego oczekujesz.<\/li>\n
  8. Dostosuj wymagania edukacyjne do aktualnych mo\u017cliwo\u015bci psychofizycznych
    i samopoczucia dziecka\/ucznia. Je\u017celi zajdzie taka potrzeba zapewnij dziecku\/uczniowi cz\u0119ste przerwy podczas pracy umys\u0142owej, zmniejsz ilo\u015b\u0107 zada\u0144 do wykonania, ogranicz ilo\u015b\u0107 materia\u0142u do nauki (np. wskazuj konkretne zagadnienia, definicje i s\u0142\u00f3wka do nauki, umo\u017cliwiaj pisanie prac na komputerze, korzystanie z audiobook\u00f3w lektur szkolnych) – zapewni to odpowiednie warunki do przyswajania wiedzy i umiej\u0119tno\u015bci, pomo\u017ce sfinalizowa\u0107 dzia\u0142anie, a tak\u017ce uzyska\u0107 pozytywn\u0105 ocen\u0119\/wynik.<\/li>\n
  9. W egzekwowaniu wiedzy wykorzystuj np. testy wyboru, zdania z lukami itp. Nie wprowadzaj limitu czasowego, wyd\u0142u\u017c czas wykonania polece\u0144, odpytaj dziecko\/ucznia
    w bardziej komfortowych dla niego warunkach \u2013 poza klas\u0105, na przerwie, z \u0142awki.<\/li>\n
  10. Kontroluj, czy tiki nie zaburzaj\u0105 pracy dziecka\/ucznia, np. podczas czytania i pisania, udziel wtedy pomocy, wsparcia (np. zr\u00f3b kr\u00f3tk\u0105 przerw\u0119, przygotuj dla dziecka\/ucznia notatk\u0119 z lekcji, podyktuj notatk\u0119, przeczytaj polecenie na g\u0142os).<\/li>\n
  11. Przeanalizuj z dzieckiem\/uczniem mo\u017cliwo\u015b\u0107 wprowadzenia czynno\u015bci zast\u0119pczych dla tik\u00f3w (\u0107wiczonych na sesjach terapeutycznych) b\u0105d\u017a przeprowad\u017a z dzieckiem\/uczniem burz\u0119 m\u00f3zg\u00f3w, jak mo\u017cna mu pom\u00f3c w przypadku nasilenia tik\u00f3w. B\u0105d\u017a otwarty na sposoby radzenia sobie dziecka\/ucznia z tikami (np. w przypadku niekt\u00f3rych tik\u00f3w pomocne mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 \u017cucie gumy, ssanie cukierka – pozw\u00f3l na to, nie traktuj\u0105c tego jako zachowanie niegrzeczne).<\/li>\n
  12. W przypadku znacznego nasilenia tik\u00f3w na lekcjach warto rozwa\u017cy\u0107 umo\u017cliwienie dziecku\/uczniowi odbycie lekcji w odr\u0119bnym pomieszczeniu za pomoc\u0105, np. platformy teams.<\/li>\n
  13. Zach\u0119caj dziecko\/ucznia do aktywno\u015bci ruchowej, promuj zdrowe nawyki \u017cywieniowe i w\u0142a\u015bciw\u0105 higien\u0119 snu.<\/li>\n
  14. W codziennej pracy z dzieckiem\/uczniem bazuj na wzmocnieniach pozytywnych, podkre\u015blaj mocne strony dziecka\/ucznia. Staraj si\u0119 unika\u0107 konsekwencji negatywnych, wykorzystuj konsekwencje naturalne.<\/li>\n
  15. Dbaj o pozytywne kontakty ucznia z grup\u0105 r\u00f3wie\u015bnicz\u0105. Zapewnij atmosfer\u0119 akceptacji
    i przynale\u017cno\u015bci.<\/li>\n
  16. Odkrywaj i podkre\u015blaj mocne strony i zainteresowania dziecka\/ucznia, wykorzystuj je do pracy tak, by zapewni\u0107 dziecku\/uczniowi odniesienie sukces\u00f3w, co wzmocni jego samoocen\u0119 i pozycj\u0119 w grupie.<\/li>\n
  17. W pracy z ma\u0142ym dzieckiem przede wszystkim skup si\u0119 na pracy nad zarz\u0105dzaniem emocjami, rozwijaj w nim umiej\u0119tno\u015b\u0107 radzenia sobie w trudnych sytuacjach. Skupianie si\u0119 na samych tikach mo\u017ce je tylko utrwala\u0107.<\/li>\n
  18. Rozwijaj wiedz\u0119 o tikach \u2013 ich objawach oraz wp\u0142ywu na funkcjonowanie szkolne i zachowanie dziecka\/ucznia.<\/li>\n
  19. Rozwa\u017c przeprowadzenie szkolenia dla grupy r\u00f3wie\u015bniczej dziecka\/ucznia. Zanim podejmiesz odpowiednie kroki, uzyskaj zgod\u0119 rodzic\u00f3w i dziecka\/ucznia.<\/li>\n
  20. Pami\u0119taj, \u017ce leki, kt\u00f3re przyjmuje dziecko\/ucze\u0144 mog\u0105 mie\u0107 negatywny wp\u0142yw na jego funkcjonowanie.<\/li>\n
  21. Utrzymuj systematyczny kontakt z rodzicami dziecka\/ucznia z zaburzeniem tikowym \u2013 tylko \u015bcis\u0142a i regularna wsp\u00f3\u0142praca stworzy bezpieczne i optymalne warunki dla rozwoju dziecka\/ucznia.<\/li>\n<\/ol>\n

                                          <\/p>\n

                                                                    Opracowa\u0142a: psycholog Anna Dubowicz-Zakrzewska<\/p>\n

    BIBLIOGRAFIA:<\/p>\n

      \n
    1. Conners S. (2001). Zesp\u00f3\u0142 Tourette\u2019a i lista kontrolna zaburze\u0144 obsesyjno-kompulsyjnych OCD. <\/em>Otwock: Wydawnictwo Fraszka Edukacyjna.<\/li>\n
    2. D\u0105browska I. (2020). Tiki. W: A. Ko\u0142akowski (red.), Psychoterapia poznawczo-behawioralna dzieci i m\u0142odzie\u017cy <\/em>(s. 425-423). Sopot: Gda\u0144skie Wydawnictwo Psychologiczne GWP.<\/li>\n
    3. Polskie Stowarzyszenie syndrom Tourette\u2019a: tourette.pl<\/a><\/li>\n
    4. Wola\u0144czyk T. (2016). Zaburzenia tikowe. W: I. Namys\u0142owska (red.), Psychiatria dzieci i m\u0142odzie\u017cy <\/em>(s. 229-239). Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL.<\/li>\n<\/ol>\n

       <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

        ZABURZENIA TIKOWE W EDUKACJI   Zaburzenia tikowe cz\u0119sto s\u0105 postrzegane jako niew\u0142a\u015bciwe i niepo\u017c\u0105dane zachowania dziecka\/ucznia b\u0105d\u017a do\u015bwiadczane przez niego problemy natury emocjonalnej, psychiatrycznej czy behawioralnej. Konsekwencj\u0105 takiego spojrzenia jest karanie dziecka\/ucznia za niezale\u017cne od niego objawy zaburzenia, co z pewno\u015bci\u0105 nie wp\u0142ywa korzystnie na jego jako\u015b\u0107 \u017cycia, stosunek… <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2511,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[167],"tags":[],"class_list":["post-2512","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-poradnictwo-dla-rodzica"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/projekt.ppppslesin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2512","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/projekt.ppppslesin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/projekt.ppppslesin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projekt.ppppslesin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projekt.ppppslesin.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2512"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/projekt.ppppslesin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2512\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/projekt.ppppslesin.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2511"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/projekt.ppppslesin.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2512"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/projekt.ppppslesin.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2512"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/projekt.ppppslesin.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2512"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}